VINAGRI.News - Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tăng đáng kể trong tháng 10/2026, trong đó gạo thơm 5% tấm tăng khoảng 30 - 40 USD/tấn. Riêng 10 ngày cuối tháng, giá mặt hàng này tăng thêm 15 USD, lên 515 - 520 USD/tấn, cao nhất kể từ đầu năm. Nhu cầu nhập khẩu gia tăng, nguồn cung trong nước hạn chế và nguy cơ siêu El Niño kéo dài đang tạo thêm áp lực lên thị trường. Một số chuyên gia nhận định giá gạo có thể tiến gần mức đỉnh năm 2023 trong nửa đầu năm 2027, tùy thuộc diễn biến thời tiết, nguồn cung toàn cầu và chính sách xuất khẩu của Ấn Độ.
Tóm lược:
> Giá gạo thơm 5% tấm của Việt Nam tăng 30 - 40 USD/tấn trong tháng 10, lên 515 - 520 USD/tấn vào cuối tháng.
> Philippines đẩy mạnh nhập khẩu, trong khi nguồn lúa tươi tại Đồng bằng sông Cửu Long đang hạn chế.
> Siêu El Niño có thể ảnh hưởng rõ nét đến sản xuất lúa gạo trong năm 2027, đặc biệt tại châu Á.
> Giá gạo có khả năng tăng trở lại vùng đỉnh năm 2023 trong nửa đầu năm 2027, nhưng còn phụ thuộc chính sách của Ấn Độ.
Giá gạo Việt Nam tăng nhanh khi nguồn cung trong nước hạn chế
Sau khoảng 9 tháng giao dịch trầm lắng, thị trường gạo thế giới bắt đầu chuyển biến tích cực từ đầu tháng 10/2026. Đà tăng thể hiện rõ tại Việt Nam khi giá xuất khẩu gạo thơm 5% tấm trong cả tháng tăng khoảng 30 - 40 USD/tấn. Đáng chú ý, trong 10 ngày cuối tháng, giá mặt hàng này tăng thêm 15 USD, lên 515 - 520 USD/tấn, mức cao nhất kể từ đầu năm.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), vào cuối tháng 10, giá gạo thơm 5% tấm của Việt Nam được ghi nhận ở mức 515 USD/tấn, tăng 15 USD/tấn so với tuần trước. Gạo Jasmine cũng tăng 8 USD/tấn, lên 539 USD/tấn. Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu của Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan và Myanmar chỉ nhích thêm khoảng 1 - 4 USD/tấn.
Diễn biến giá xuất khẩu đang lan tỏa sang thị trường nội địa, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Các doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo cho biết hoạt động giao dịch cuối năm trở nên sôi động hơn khi nhiều khách hàng nước ngoài quay lại tìm nguồn cung. Trong đó, các doanh nghiệp Philippines đã trực tiếp đến khu vực miền Tây để khảo sát, kết nối nguồn hàng và đàm phán hợp đồng sau khi nước này mở cửa trở lại thị trường nhập khẩu gạo từ tháng 11, đồng thời cấp giấy phép kiểm dịch và an toàn thực phẩm (SPS) cho hoạt động nhập khẩu.
Ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (Đồng Tháp), cho biết thương nhân Philippines đã tăng cường mua gạo ngay từ đầu tháng 10, nhưng giao dịch ban đầu chưa thực sự mạnh do chưa có giấy phép SPS. Khi thủ tục được cấp, hoạt động thu mua tăng tốc, góp phần đẩy giá thị trường lên nhanh hơn.
Một yếu tố khác hỗ trợ giá là nguồn lúa tươi tại ĐBSCL hiện không còn nhiều. Các địa phương phải chờ đến cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12 mới bước vào thu hoạch vụ lúa thứ ba. Theo ông Trọng, giá lúa giảm trong thời gian trước, trong khi chi phí phân bón ở mức cao, khiến nhiều nông dân thua lỗ và thu hẹp diện tích gieo trồng. Điều này cũng làm giảm sản lượng lúa hàng hóa hiện có trên thị trường.
Tại Vĩnh Long, ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Phước Thành IV, cho biết ngoài Philippines, khách hàng từ châu Phi và Trung Quốc cũng gia tăng mua gạo ST25 và gạo nếp để chuẩn bị cho nhu cầu tiêu thụ dịp Tết Nguyên đán. Nhu cầu tăng đã hỗ trợ giá gạo xuất khẩu và kéo giá lúa trong nước lên khoảng 7.000 - 7.200 đồng/kg.
Tuy nhiên, nguồn hàng thực tế đang là trở ngại đối với hoạt động thu mua. Theo ông Thành, dù giá tăng nhưng nhiều nông dân không còn lúa để bán. Vụ thu đông, còn gọi là vụ 3, thường có sản lượng thấp nhất trong năm; bên cạnh đó, một bộ phận nông dân đã bỏ ruộng để nước lũ tràn đồng. Đối với vụ đông xuân 2026 - 2027, nhiều khu vực được dự báo chịu ảnh hưởng của hạn hán và xâm nhập mặn, khiến diện tích gieo trồng và sản lượng chưa thể xác định chắc chắn. Từ diễn biến cung - cầu hiện nay, ông Thành cho rằng giá gạo có thể tiếp tục đi lên trong thời gian tới.
Philippines tăng nhập khẩu để chủ động bảo đảm an ninh lương thực
Nhu cầu mua gạo từ Philippines đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng hỗ trợ thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Bà Phan Mai Hương, đồng sáng lập chuyên trang thị trường lúa gạo SS Rice News, nhận định sản lượng và chất lượng lúa gạo của Philippines trong vụ thu hoạch vừa qua đều không đạt kỳ vọng, một phần do tác động bất lợi của thời tiết, trong đó có El Niño.
Tình hình này khiến Philippines quyết định mở cửa nhập khẩu sớm hơn so với kế hoạch ban đầu. Trước đó, nước này dự kiến chờ đến đầu năm 2027, thời điểm vụ đông xuân 2026 - 2027 của Việt Nam bắt đầu thu hoạch, mới tăng cường nhập khẩu. Tuy nhiên, sản lượng nội địa thấp đã thúc đẩy Philippines đẩy nhanh hoạt động mua hàng nhằm củng cố nguồn dự trữ trước nguy cơ El Niño diễn biến mạnh.
Philippines đã nhập khẩu hơn 4 triệu tấn gạo và được dự báo sẽ vượt 5 triệu tấn trong cả năm 2026. Theo nhận định của bà Hương, lượng nhập khẩu trong năm 2027 có thể còn cao hơn đáng kể.
Số liệu cập nhật cho thấy lượng gạo nhập khẩu của Philippines đạt 4,07 triệu tấn, tăng 20,06% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, dự trữ trong nước lại có xu hướng suy giảm. Theo Cơ quan Thống kê Philippines (PSA), tính đến ngày 1/9, tổng lượng gạo dự trữ của nước này còn 1,91 triệu tấn, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. Mức dự trữ được ghi nhận thấp hơn con số 2,07 triệu tấn vào cùng thời điểm năm 2023.
Trong cơ cấu dự trữ, lượng gạo do Cơ quan Lương thực quốc gia Philippines (NFA) nắm giữ giảm 36,1% so với cùng kỳ năm trước, trong khi dự trữ tại các hộ gia đình giảm 0,6%. Diễn biến này cho thấy áp lực bổ sung nguồn cung vẫn hiện hữu, trong bối cảnh Philippines phụ thuộc đáng kể vào gạo nhập khẩu. Ước tính khoảng 1/3 nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực của nước này gắn với nguồn gạo từ bên ngoài.
Siêu El Niño có thể tác động mạnh đến nguồn cung gạo năm 2027
Triển vọng thị trường đang chịu ảnh hưởng ngày càng lớn từ các dự báo về hiện tượng siêu El Niño. Theo các dự báo, hiện tượng này có thể kéo dài đến đầu năm 2027. Sau đó, cường độ dự kiến suy yếu nhưng tác động vẫn tiếp diễn đến khoảng giữa năm, trước khi điều kiện khí hậu dần trở lại trạng thái trung tính.
Đáng chú ý, tác động của El Niño đối với sản xuất nông nghiệp thường xuất hiện với độ trễ. Các chuyên gia nông nghiệp và kinh tế ước tính ảnh hưởng có thể chậm ít nhất khoảng 6 tháng so với diễn biến thời tiết và khí hậu. Vì vậy, những hệ quả đáng kể của đợt El Niño hiện nay được dự báo sẽ tập trung và kéo dài trong năm 2027.
Cùng với đường, dầu cọ và cà phê, gạo thuộc nhóm hàng hóa chủ chốt có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn từ hiện tượng khí hậu này. Châu Á, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á, được đánh giá là một trong những khu vực dễ bị tổn thương do phụ thuộc nhiều vào sản xuất lúa gạo. Philippines là trường hợp đáng chú ý khi một phần ba an ninh lương thực của nước này phụ thuộc vào nguồn gạo nhập khẩu.
Ở chiều cung ứng, Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới - cũng đang đối mặt với mặt bằng giá cao. Gạo 5% tấm của nước này hiện được chào bán ở mức 389 - 394 USD/tấn, cao nhất trong hơn một năm. Giá tăng trong bối cảnh đồng rupee mạnh lên và nguồn cung hạn hẹp.
Thái Lan cũng có nguy cơ chịu tác động đáng kể nếu El Niño làm gia tăng tình trạng thiếu nước. Một phần lớn diện tích lúa của nước này, đặc biệt tại lưu vực sông Chao Phraya, nằm ngoài hệ thống tưới tiêu, do đó dễ bị ảnh hưởng khi lượng mưa suy giảm.
Khả năng giá gạo trở lại đỉnh năm 2023
Trước những rủi ro về thời tiết và nguồn cung, câu hỏi được đặt ra là liệu thị trường gạo có thể tái lập mặt bằng giá cao như năm 2023 hay không.
Bà Phan Mai Hương cho rằng đây là kịch bản đang được nhiều doanh nghiệp trong ngành quan tâm. Ngoài tác động của thời tiết, chi phí phân bón tăng cao cũng tạo thêm thách thức đối với an ninh lương thực toàn cầu. Theo bà, việc giá gạo quay trở lại vùng đỉnh của 3 năm trước sẽ không phải là kịch bản khiến giới kinh doanh bất ngờ nếu các yếu tố bất lợi cùng xuất hiện. Nếu xảy ra, đợt tăng giá có thể diễn ra trong nửa đầu năm 2027. Tuy nhiên, diễn biến này còn phụ thuộc một phần vào chính sách điều hành xuất khẩu gạo của Ấn Độ.
Cùng quan điểm về rủi ro nguồn cung, ông Nguyễn Văn Thành nhận định nếu El Niño diễn biến đúng như dự báo, sản xuất lương thực tại châu Á và trên thế giới có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Riêng sản lượng gạo của Ấn Độ có khả năng giảm khoảng 5 - 10 triệu tấn trong năm 2027, một mức sụt giảm đáng kể đối với thị trường toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, các quốc gia phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài có thể phải tăng cường dự trữ để bảo đảm an ninh lương thực. Hoạt động mua hàng được dự báo sẽ diễn ra sớm hơn, trước khi giá gạo có khả năng tăng mạnh vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Việt Nam cũng không nằm ngoài nguy cơ này. Tình trạng khô hạn và xâm nhập mặn được dự báo sẽ diễn biến gay gắt, có thể ảnh hưởng đến sản xuất và làm giảm lượng gạo dành cho xuất khẩu so với những năm trước.
Ông Nguyễn Vĩnh Trọng dự báo giá gạo có thể tiếp tục tăng ít nhất từ nay đến giữa năm 2027, do nhu cầu thu mua của các quốc gia vẫn ở mức cao. Trước khả năng thị trường bước vào một chu kỳ tăng giá mới, doanh nghiệp trong nước cần chủ động xây dựng kế hoạch mua hàng khi giá còn thuận lợi, đồng thời phân bổ lượng bán ra theo từng giai đoạn và bám sát diễn biến thị trường. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế rủi ro thua lỗ nếu giá thu mua nội địa tăng nhanh sau khi doanh nghiệp đã ký hợp đồng xuất khẩu.
Tuy nhiên, việc tích trữ và điều tiết bán hàng đòi hỏi doanh nghiệp có năng lực tài chính đủ lớn cùng hệ thống kho chứa đáp ứng yêu cầu bảo quản. Ông Trọng cho biết khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp đã thuận lợi hơn sau chỉ đạo của Chính phủ về ưu tiên nguồn vốn và lãi suất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Lãi suất vay được cho là đã giảm khoảng 1,5 - 2 điểm phần trăm, từ mức 9 - 10% xuống còn 7 - 8%.
Xuất khẩu gạo Việt Nam phục hồi trong tháng 10/2026
Theo Bộ Công Thương, tính đến hết tháng 10/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,8 triệu tấn gạo, giảm 4,7% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu đạt 3,3 tỷ USD, giảm 9,8%.
Dù kết quả lũy kế 10 tháng vẫn thấp hơn năm trước, hoạt động xuất khẩu trong riêng tháng 10 đã có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Lượng gạo xuất khẩu trong tháng ước đạt 475.000 tấn, với kim ngạch khoảng 253 triệu USD, tăng lần lượt 37% về khối lượng và 39% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Sự cải thiện trong tháng 10 diễn ra đồng thời với đà tăng của giá gạo xuất khẩu và nhu cầu mua hàng từ các thị trường nhập khẩu. Tuy nhiên, triển vọng những tháng tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng cân đối nguồn hàng trong nước, tiến độ thu hoạch các vụ lúa, diễn biến thời tiết tại các quốc gia sản xuất lớn và chính sách thương mại của những nước xuất khẩu chủ chốt.
Trong bối cảnh rủi ro khí hậu gia tăng, thị trường gạo đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn với các biến động cung - cầu. Khả năng xuất hiện một đợt tăng giá mạnh trong năm 2027 là yếu tố cần được doanh nghiệp xuất khẩu, nhà nhập khẩu và người sản xuất theo dõi sát.
NPK/Vinagri.News (Báo Thanh Niên)
Link bài viết gốc: https://thanhnien.vn/sieu-el-nino-ham-nong-gia-gao-viet-185261101213605172.htm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét