VINAGRI News - Bài toán của ĐBSCL vẫn là dịch chuyển sang công nghiệp để tạo động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc giảm diện tích lúa để “nhường đất” cho những loại cây trồng có lợi thế, đặc biệt là cây ăn trái đang trở thành vấn đề cần được nhìn nhận và có đánh giá thấu đáo. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam đạt khoảng 8,5 tỉ đô la Mỹ, cao hơn gần 4,5 tỉ đô la Mỹ so với kim ngạch xuất khẩu gạo. Trong đó, cây ăn trái đóng vai trò chủ lực không chỉ về kim ngạch xuất khẩu, mà còn tạo thu nhập vượt trội cho người nông dân so với cây lúa trên cùng đơn vị diện tích.
Mít, sầu riêng thu nhập cao hàng chục lần so với lúa
Trao đổi với KTSG Online, ông Tạ Văn Cao, nông dân xã Nhơn Ninh, tỉnh Tây Ninh, cho biết lợi nhuận từ mít ruột đỏ Indo cao gấp hàng chục lần so với lúa. Với giá bán bình quân khoảng 40.000 đồng/kg như thực tế đang diễn ra, trong khi năng suất khoảng 2 tấn/công (1.000 m²), mít mang lại doanh thu khoảng 80 triệu đồng/công. Sau khi trừ chi phí chưa đến 10 triệu đồng/công, lợi nhuận còn khoảng 70 triệu đồng/công, tức cao gấp 35 lần so với trồng lúa.
Theo ông Cao, mỗi năm, mít có thể cho thu hoạch hai đợt, tức lợi nhuận có thể đạt tới 140 triệu đồng/công, trong khi ba vụ lúa cộng lại vẫn chưa đến 10 triệu đồng, mức chênh lệch đáng phải suy ngẫm.
Tại Đồng Tháp, ông Huỳnh Văn Tài, ngụ xã Thạnh Phú, cho biết trong đợt thu hoạch giữa năm ngoái, mỗi công mít đạt doanh thu 50 triệu đồng, lợi nhuận khoảng 43 triệu đồng.
Theo ông Tài, ruộng mít đang cho thu hoạch đợt trái thứ hai. “Dao đầu (ý nói lần cắt đầu tiên, thông thường lái mít cắt mỗi tuần một lần cho đến khi hết đợt trái cần thu hoạch- PV) cắt được 2 tấn, bán khoảng 100 triệu đồng”, ông cho biết và thông tin, những năm giá mít thấp lợi nhuận cũng gấp 10 lần so với lúa.
Trong khi đó, với sầu riêng, mỗi công đất trồng được khoảng 20 cây, chi phí đầu tư từ sau thu hoạch vụ trước đến vụ thu hoạch hiện tại khoảng 1,2 triệu đồng/cây, tức khoảng 24 triệu đồng/công.
Theo ông Nguyễn Thanh Nhã, nông dân sản xuất sầu riêng ngụ xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, với những vườn sầu riêng trồng đạt, năng suất có thể lên đến 2 tấn/công. “Như vậy, với giá được thương lái mua xô tại vườn khoảng 90.000 đồng/kg với giống Mongthon có nghĩa mỗi công sầu riêng đạt doanh thu khoảng 180 triệu đồng”, ông Nhã cho biết.
Với chi phí đầu tư và doanh thu như nêu trên có nghĩa trong điều kiện thuận lợi cây sầu riêng mang lại cho nông dân lợi nhuận lên đến khoảng 155 triệu đồng, cao gấp 77,5 lần so với lợi nhuận từ cây lúa trên cùng đơn vị diện tích sản xuất
Bỏ lúa chuyển sang cây ăn trái
Lợi nhuận từ cây lúa trong nhiều năm qua không đủ trang trải cuộc sống, thậm chí với kịch bản “thuận lợi” vẫn không khá hơn. Trong khi đó, cây ăn trái đã và đang tạo ra lợi nhuận vượt trội, khiến nông dân ở ĐBSCL đang tiếp tục “bỏ lúa” chuyển sang cây ăn trái.
Trao đổi với KTSG Online, ông Võ Văn Hiệp, ngụ xã Nhơn Ninh, tỉnh Tây Ninh, thừa nhận lợi nhuận hấp dẫn từ cây ăn trái chính là lý do khiến nông dân mạnh dạng bỏ lúa. “Bây giờ, khu vực này diện tích cây ăn trái và lúa ngang ngửa nhau rồi”, ông ước tính.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi của nông dân là tự phát, có thể bị phạt nếu chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý.
“Bây giờ, khu vực này diện tích cây ăn trái và lúa ngang ngửa nhau rồi” Ông Võ Văn Hiệp, ngụ Tây Ninh
Theo ông Hiệp, nếu chính sách cho chuyển đổi tự do, lời ăn lỗ chịu, nông dân sẽ chuyển sang cây ăn trái rất nhiều. Chỉ tay về phía ruộng lúa chuẩn bị thu hoạch, ông Hiệp nói: “Ruộng đó, ông A.T ra xã xin lên liếp trồng cây ăn trái, nhưng địa phương không cho”.
“Nông dân ở đây xin lên liếp trồng cây ăn trái, nhưng địa phương không cho" Ông Võ Văn Hiệp, ngụ Tây Ninh
Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế của KTSG Online, có không ít hộ nông dân vẫn đang chuyển đổi sang cây ăn trái từ đất lúa. Khi nhìn từ trên cao xuống, nhiều đồng lúa ở khu vực Đồng Tháp Mười đã bị “da beo” vì nông dân chuyển sang cây ăn trái.
"Giai đoạn 2015 - 2024, riêng với cây sầu riêng, mỗi năm trung bình có thêm 16.300ha diện tích sản xuất mới, đạt 178.000ha vào năm 2024." Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Còn báo cáo của Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho thấy đến đầu tháng 1-2026, riêng khu vực Duyên hải Nam Trung bộ, Tây Nguyên và các địa phương Nam bộ tổng diện tích sầu riêng đạt khoảng 193.700 héc ta, trong đó, các tỉnh Nam bộ có trên 89.000 héc ta.
Tỷ lệ diện tích trồng mít tại ĐBSCL so với cả nước
Trong khi đó, với cây mít, hiện cả nước có khoảng 96.000 héc ta diện tích sản xuất, trong đó, riêng vùng ĐBSCL có khoảng 40.000 héc ta, chiếm khoảng 41.6% diện tích cả nước.
Tuy nhiên, với việc nông dân đang đẩy mạnh chuyển đổi đất lúa sang cây ăn trái, khả năng diện tích của một số loại cây ăn trái chủ lực như sầu riêng, mít còn lớn hơn nhiều so với liệu được công bố.
Đứng trước bối cảnh cây lúa không thể mang lại cuộc sống “ấm no” cho người nông dân, câu hỏi được đặt ra, đó là chúng ta có nên tiếp tục duy trì quá lớn về mặt diện để xuất khẩu 7- 8 triệu tấn gạo mỗi năm hay tháo “vòng kim cô”, tạo điều kiện cho nông dân tìm hướng đi phù hợp để có cuộc sống tốt hơn?
Về mặt dài hạn, bài toán cho khu vực ĐBSCL vẫn là câu chuyện giảm bớt gánh nặng an ninh lương thực để tạo không gian chuyển đổi sang lĩnh vực có giá trị kinh tế và năng suất cao hơn, trong đó, công nghiệp chế biến dựa trên “nền tảng” nguyên liệu nông nghiệp là lựa chọn then chốt.
Trao đổi với KTSG Online gần đây, ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh ĐBSCL, khẳng định nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng phải nhìn nhận dưới góc độ đóng góp cho công nghiệp chế biến…
Thực hiện: Trung Chánh/ thesaigontimes
Xem thêm bài viết liên quan: Nông dân ĐBCL và giới hạn sinh kế từ cây lúa
Link bài viết gốc: https://thesaigontimes.vn/nong-dan-dbscl-truoc-nga-re-sinh-ke-tiep-tuc-lam-lua-hay-tim-co-hoi-moi-voi-cay-an-trai/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét