Ngành điều Việt Nam hướng tới chế biến sâu, giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu - TIN TỨC NÔNG NGHIỆP

Breaking

Home Top Ad

CHỈ TIN TỨC NÔNG NGHIỆP

Thứ Bảy, 14 tháng 11, 2026

Ngành điều Việt Nam hướng tới chế biến sâu, giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu

VINAGRI.News - Việt Nam dự kiến đạt kim ngạch xuất khẩu điều trên 5 tỷ USD trong năm 2026, tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nhân điều. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu và hạn chế về thương hiệu đang đặt ra yêu cầu chuyển mạnh sang chế biến sâu, phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao và nâng giá trị sản phẩm.


Chế biến nhân điều xuất khẩu ở Công ty Cổ phần Hoàng Sơn 1, Bình Phước. Ảnh: Sơn Trang/ Báo Nông nghiệp & Môi trường

Tóm lược:

> Việt Nam giữ vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nhân điều từ năm 2006.

> Kim ngạch xuất khẩu 10 tháng năm 2026 đạt 4,38 tỷ USD, dự kiến cả năm vượt 5 tỷ USD.

> Đồng Nai là trung tâm trồng, chế biến điều lớn, đóng góp đáng kể vào xuất khẩu cả nước.

> Ngành điều cần giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.


Việt Nam dự kiến thu về hơn 5 tỷ USD từ xuất khẩu điều trong năm 2026, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nhân điều trong gần hai thập kỷ. Tuy nhiên, để duy trì lợi thế cạnh tranh, ngành hàng này cần chuyển từ xuất khẩu nhân điều sơ chế sang chế biến sâu, đồng thời củng cố nguồn nguyên liệu và xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế.


Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), năm 2006, Việt Nam lần đầu vượt Ấn Độ để trở thành nước xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới, với 127.000 tấn, đạt kim ngạch gần 504 triệu USD. Trong khi đó, xuất khẩu của Ấn Độ đạt 118.000 tấn. Từ dấu mốc này, Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu trong gần 20 năm, hiện xuất khẩu đến 112 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm hơn 80% thị phần nhân điều xuất khẩu toàn cầu.


Bất chấp những thách thức từ thay đổi chính sách thuế quan, rào cản thương mại và chi phí sản xuất, vận tải, logistics tăng cao, kim ngạch xuất khẩu điều của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 vẫn đạt 4,38 tỷ USD. Ngành hàng được dự báo tiếp tục lập kỷ lục mới trong năm nay.


Đồng Nai giữ vai trò trung tâm chế biến


Đồng Nai (chủ yếu khu vực tỉnh Bình Phước cũ) là địa bàn trọng điểm của ngành điều Việt Nam, với hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu, thu mua, chế biến, cơ khí chế tạo máy đến logistics và xuất khẩu. Thành phố hiện có 176.000 ha điều, chiếm khoảng 58% diện tích điều cả nước và 2.793 doanh nghiệp, cơ sở thu mua, sơ chế, chế biến hạt điều.


Theo ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, địa phương đóng góp khoảng 55% sản lượng điều xuất khẩu của cả nước theo số liệu báo cáo. Tuy nhiên, do nhiều doanh nghiệp tại Đồng Nai thực hiện khai báo xuất khẩu qua cơ quan hải quan ở Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ trọng thực tế có thể cao hơn. Ông ước tính Đồng Nai chiếm khoảng 85% sản lượng điều cả nước và 65 - 70% sản lượng điều xuất khẩu toàn cầu.


Năng lực chế biến và cơ khí chế tạo máy trong nước là một trong những lợi thế quan trọng của ngành. Từ những thiết bị thủ công chỉ xử lý vài chục kilôgam nhân điều mỗi ngày, doanh nghiệp và kỹ sư Việt Nam đã phát triển các dây chuyền có công suất hàng chục tấn nguyên liệu mỗi ngày. Máy móc nội địa hiện đáp ứng hơn 80% nhu cầu của ngành điều; riêng công đoạn bóc tách vỏ, gần như toàn bộ nhà máy sử dụng thiết bị do Việt Nam sản xuất.


Theo ông Phùng Văn Sâm, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Hanfimex Việt Nam, thiết bị chế biến trong nước có chi phí chỉ bằng 40-50% so với máy móc tương đương nhập khẩu từ Italy, Tây Ban Nha hoặc Ấn Độ. Năng lực này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu dây chuyền chế biến điều sang các nước trồng điều lớn tại Tây Phi và Nam Mỹ.


Bài toán nguyên liệu và giá trị gia tăng


Dù dẫn đầu về chế biến và xuất khẩu nhân điều, Việt Nam vẫn phụ thuộc hơn 80% vào nguồn điều thô nhập khẩu. Trong khi các quốc gia châu Phi chiếm khoảng 70% sản lượng điều thô toàn cầu đang đẩy mạnh đầu tư chế biến tại chỗ, nguy cơ cạnh tranh nguồn nguyên liệu ngày càng gia tăng.


Chủ tịch VINACAS Phạm Văn Công cho rằng ngành điều cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chế biến sâu, phát triển sản phẩm mới và nâng cao lợi thế cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả nguyên liệu và năng lượng cũng ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.


Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chuyển hướng sang các sản phẩm như điều rang muối, điều tẩm gia vị, sữa điều, bơ điều và thực phẩm dinh dưỡng. Theo ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty Vinahe, sản phẩm chế biến sâu có thể tạo giá trị cao hơn khoảng 50% so với nhân điều trắng. Tuy nhiên, hướng đi này đòi hỏi vốn đầu tư lớn cho công nghệ, kiểm soát chất lượng và phát triển thương hiệu.


Bên cạnh chế biến, xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao cũng được xem là nền tảng để nâng sức cạnh tranh. Đồng Nai hiện có hàng nghìn hécta điều được tái canh bằng giống mới, một số vùng đạt năng suất từ 2,5 tấn/ha trở lên. Các mô hình điều hữu cơ, liên kết bao tiêu và trồng xen cà phê, ca cao, hồ tiêu đang được phát triển nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất và thu nhập cho nông dân.


Một hướng khai thác khác là tận dụng trái điều tươi vốn lâu nay chủ yếu bị bỏ đi sau khi thu lấy hạt. Hợp tác xã Hoàng Anh đã thu mua khoảng 500 tấn trái điều trong vụ năm 2026 để chế biến nước mắm chay, mắm ruốc chay, nước ép và rượu. Với giá thu mua 2.500 đồng/kg, mô hình này được kỳ vọng giúp tăng thêm ít nhất 30 - 40% thu nhập cho người trồng điều.


Xây dựng thương hiệu để giữ lợi thế


Một nghịch lý của ngành điều Việt Nam là dù chiếm hơn 80% thị phần nhân điều xuất khẩu toàn cầu, nhiều sản phẩm vẫn chưa có thương hiệu tương xứng trên thị trường quốc tế. Việc tập trung xuất khẩu nhân điều sơ chế khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào khâu gia công, trong khi giá trị thương hiệu và khả năng tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng còn hạn chế.


Các doanh nghiệp đang tăng đầu tư vào nhãn hàng, bao bì, chứng nhận chất lượng và hệ thống phân phối để đưa sản phẩm chế biến sâu vào siêu thị, cửa hàng và các kênh tiêu thụ cao cấp. Đồng thời, ngành điều cần mở rộng thương mại điện tử xuyên biên giới, đa dạng hóa thị trường và tăng cường liên kết từ vùng trồng đến chế biến, phân phối.


Theo đại diện Cục Xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công Thương, ngành điều cần chuyển từ xuất khẩu sản phẩm thô sang xuất khẩu sản phẩm có thương hiệu và giá trị gia tăng cao; chủ động tiếp cận thị trường thông qua thương mại điện tử và chuỗi cung ứng bền vững, đồng thời thúc đẩy hợp tác đầu tư ở nước ngoài.


Với nền tảng chế biến và cơ khí ngày càng phát triển, ngành điều Việt Nam vẫn có lợi thế đáng kể trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, khả năng duy trì vị thế dẫn đầu trong dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc chủ động nguồn nguyên liệu, nâng tỷ trọng chế biến sâu và xây dựng được những thương hiệu đủ sức cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm điều trên toàn cầu.


NPK/ Vinagri.News

VINAGRI NEWS - TIN TỨC NÔNG NGHIỆP

BÀI VIẾT NÀY HỮU ÍCH VỚI BẠN?

Mọi sự ủng hộ, dù lớn hay nhỏ, đều vô cùng quý giá. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về mặt tài chính, mà còn là sự ghi nhận, động viên và niềm tin để mình tiếp tục theo đuổi công việc chia sẻ thông tin nông nghiệp một cách nghiêm túc và lâu dài.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét