VINAGRI News - Trung Quốc vừa phê duyệt thêm 567 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói sầu riêng của Việt Nam, mở rộng đáng kể năng lực xuất khẩu chính ngạch. Tuy nhiên, giá sầu riêng tại Tây Nguyên vẫn giảm mạnh trong tháng 8. Diễn biến này phản ánh một thực tế: mở rộng năng lực xuất khẩu không đồng nghĩa với việc giá sẽ tăng, khi sản lượng trong nước bước vào cao điểm, chất lượng chịu ảnh hưởng bởi thời tiết và thị trường Trung Quốc cũng đang chứng kiến nguồn cung tăng nhanh, kéo mặt bằng giá nhập khẩu đi xuống.
Tóm lược:
> GACC phê duyệt thêm 567 mã số: gồm 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói sầu riêng của Việt Nam.
> Giá tại Tây Nguyên giảm mạnh: hàng loại A tại kho khoảng 70.000 đồng/kg, loại B khoảng 45.000 - 50.000 đồng/kg; giá mua xô tại vườn chỉ còn khoảng 25.000 - 30.000 đồng/kg, theo Báo Thanh Niên.
> Giá tại Trung Quốc cũng đi xuống: giá sầu riêng nhập khẩu bình quân 6 tháng đầu năm giảm 3%; riêng sầu riêng Việt Nam giảm 8,8% so với cùng kỳ.
> Nguồn cung Trung Quốc tăng mạnh: 7 tháng đầu năm, nước này nhập 1,45 triệu tấn sầu riêng, tăng hơn 45%, trong khi nguồn cung từ nhiều quốc gia ngày càng đa dạng.
Thêm 567 mã số nhưng giá sầu riêng vẫn giảm
Việc Trung Quốc mở rộng danh sách vùng trồng và cơ sở đóng gói được phép xuất khẩu là một tín hiệu tích cực đối với ngành sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, diễn biến giá tại Tây Nguyên trong những tuần gần đây cho thấy mở rộng cửa xuất khẩu chưa đủ để tạo ra một mặt bằng giá cao hơn cho người trồng.
Ngày 20/8, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã hoàn thành đánh giá 736 hồ sơ sầu riêng của Việt Nam, gồm 487 hồ sơ vùng trồng và 249 hồ sơ cơ sở đóng gói. Kết quả, 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói được phê duyệt, tương ứng tỷ lệ 82,3% và 66,7%. Hiện vẫn còn 283 mã số vùng trồng và 160 mã số cơ sở đóng gói đang chờ GACC xem xét.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc phê duyệt bổ sung giúp mở rộng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam sang Trung Quốc, đặc biệt trong thời điểm Tây Nguyên bước vào cao điểm thu hoạch.
Tuy nhiên, thị trường lại đang phản ứng theo hướng ngược lại.
Theo khảo sát của Báo Thanh Niên, giá sầu riêng tại Tây Nguyên hiện phổ biến quanh mức 70.000 đồng/kg đối với hàng loại A tại kho, trong khi loại B khoảng 45.000 - 50.000 đồng/kg. Giá đã giảm khoảng 8.000 - 10.000 đồng/kg so với trước đó. Tại một số nhà vườn ở Lâm Đồng và Đắk Lắk, giá mua xô tại vườn giảm từ khoảng 37.000 - 40.000 đồng/kg xuống còn 25.000 - 30.000 đồng/kg.
Như vậy, câu hỏi quan trọng không phải là “Việt Nam có thêm bao nhiêu mã số?”, mà là “thị trường có thể hấp thụ bao nhiêu sản lượng với mức giá nào?”
Nguồn cung tăng đang tạo áp lực lên giá
Nguyên nhân đầu tiên nằm ngay tại vùng sản xuất.
Tây Nguyên đang bước vào giai đoạn thu hoạch cao điểm, trong khi diện tích sầu riêng bước vào thời kỳ cho thu hoạch tiếp tục tăng. Khi sản lượng đồng loạt được đưa ra thị trường trong một khoảng thời gian ngắn, áp lực tiêu thụ tăng lên rõ rệt.
Trong điều kiện đó, việc có thêm mã số vùng trồng chỉ giúp tăng khả năng đưa hàng vào thị trường Trung Quốc, chứ không tạo thêm nhu cầu tương ứng ngay lập tức.
Đây là điểm rất quan trọng đối với ngành sầu riêng Việt Nam. Trong giai đoạn nguồn cung còn hạn chế, mở rộng khả năng xuất khẩu thường tạo tác động tích cực rõ rệt đến giá. Nhưng khi sản lượng tăng nhanh, mã số xuất khẩu chỉ là điều kiện cần; sức hấp thụ thực tế của thị trường mới là yếu tố quyết định giá.
Nếu sản lượng tăng nhanh hơn nhu cầu, giá vẫn có thể giảm ngay cả khi năng lực xuất khẩu được mở rộng.
Thời tiết bất lợi làm gia tăng áp lực lên giá
Theo Báo Thanh Niên, tại các tỉnh Tây Nguyên đang xuất hiện đợt mưa giông kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng sầu riêng trong thời điểm thu hoạch. Một số vấn đề được ghi nhận gồm chín trong, sượng mặt, đít vàng và độ ngọt không đạt yêu cầu.
Đây là yếu tố đặc biệt đáng chú ý bởi không phải toàn bộ sản lượng thu hoạch đều có thể bán vào cùng một phân khúc.
Sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, đặc biệt là các lô hàng đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc, có giá trị hoàn toàn khác so với hàng không đạt chuẩn. Khi chất lượng giảm, khả năng phân loại vào nhóm giá cao cũng giảm theo.
Vì vậy, trong bối cảnh sản lượng đang tăng, thời tiết bất lợi có thể khiến lượng hàng chất lượng thấp tăng lên, tạo thêm áp lực cho thị trường nội địa.
Không chỉ Việt Nam, giá sầu riêng tại Trung Quốc cũng đang giảm
Một lý do quan trọng khác nằm ở chính thị trường tiêu thụ lớn nhất của Việt Nam.
Theo South China Morning Post (SCMP), giá sầu riêng tại Trung Quốc đang giảm mạnh trong mùa hè năm nay. Tại chợ đầu mối rau quả Giang Nam ở Quảng Châu, giá tham chiếu sầu riêng Thái Lan và Việt Nam trong tháng 8 dao động khoảng 28 - 31 nhân dân tệ/kg, thấp hơn mức 29 - 39 nhân dân tệ/kg của tháng 8/2025. Một số loại sầu riêng bán lẻ thậm chí đã giảm gần một nửa, xuống dưới 40 nhân dân tệ/kg.
Điều đáng chú ý là giá giảm xảy ra đồng thời với lượng nhập khẩu tăng rất mạnh.
SCMP dẫn số liệu hải quan Trung Quốc cho biết trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1,45 triệu tấn sầu riêng, tăng hơn 45% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này cho thấy vấn đề không phải Trung Quốc giảm nhu cầu sầu riêng. Ngược lại, lượng nhập khẩu vẫn tăng rất nhanh. Vấn đề nằm ở chỗ nguồn cung đang tăng nhanh hơn mức tăng của giá, khiến người mua có nhiều lựa chọn hơn và giá bị cạnh tranh xuống.
Giá sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 8,8%
Số liệu về giá nhập khẩu càng cho thấy rõ áp lực này.
Theo số liệu Tổng cục Hải quan Trung Quốc được ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), dẫn lại trên Báo Thanh Niên, trong 6 tháng đầu năm 2026, giá sầu riêng nhập khẩu bình quân của Trung Quốc đạt 4.359 USD/tấn, giảm 3% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, sầu riêng Việt Nam có giá bình quân khoảng 3.551 USD/tấn, giảm tới 8,8%.
Thái Lan là nguồn cung lớn nhất với giá bình quân khoảng 4.359 USD/tấn, giảm 1,7%. Sầu riêng Malaysia có mức giá cao nhất, khoảng 9.533 USD/tấn, nhưng cũng ghi nhận mức giảm mạnh nhất, 39,7%.
Những con số này cho thấy áp lực giảm giá không phải hiện tượng riêng của Việt Nam. Mặt bằng giá sầu riêng nhập khẩu vào Trung Quốc đang chịu sức ép khi nguồn cung toàn cầu tăng lên.
Trung Quốc đang có nhiều nguồn cung hơn trước
Cấu trúc thị trường sầu riêng Trung Quốc cũng đang thay đổi nhanh chóng.
Trước đây, Thái Lan gần như giữ vị thế độc quyền về nguồn cung sầu riêng được Trung Quốc cho phép nhập khẩu. Nhưng từ năm 2022, Trung Quốc lần lượt mở cửa cho thêm nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, Malaysia và Lào.
Khi ngày càng nhiều nguồn cung tham gia, lợi thế của người mua Trung Quốc tăng lên. Các nhà nhập khẩu có thể lựa chọn giữa nhiều quốc gia, nhiều mùa vụ và nhiều mức giá khác nhau.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến mở rộng mã số vùng trồng không còn đồng nghĩa với việc giá xuất khẩu chắc chắn tăng.
Một thông tin cần được đặt đúng vị trí trong bức tranh này là sự gia tăng xuất khẩu của Campuchia.
Theo số liệu được các báo Việt Nam dẫn từ Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia (MAFF), trong 7 tháng đầu năm 2026, Campuchia xuất khẩu 5.738 tấn sầu riêng tươi sang Trung Quốc, cao gần 40 lần tổng lượng xuất khẩu của cả năm 2025.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng quy mô 5.738 tấn của Campuchia hiện vẫn rất nhỏ so với tổng lượng 1,45 triệu tấn sầu riêng mà Trung Quốc nhập khẩu trong 7 tháng. Vì vậy, chưa có cơ sở để nói Campuchia là nguyên nhân trực tiếp khiến giá sầu riêng Việt Nam giảm.
Điều đáng chú ý hơn là Campuchia đang cho thấy một xu hướng mới: nguồn cung sầu riêng vào Trung Quốc tiếp tục được đa dạng hóa, trong khi hệ thống logistics xuyên biên giới ngày càng thuận lợi.
Đây mới là yếu tố có ý nghĩa dài hạn đối với cạnh tranh của Việt Nam.
Logistics tốt hơn đang làm thay đổi cuộc chơi
Theo SCMP, tuyến đường sắt lạnh Trung Quốc - Lào - Thái Lan được đưa vào khai thác từ tháng 3 đang giúp trái cây Đông Nam Á đến thị trường Trung Quốc nhanh hơn. Tuyến này có thể đưa hàng từ Thái Lan qua Vân Nam tới Thành Đô trong khoảng ba ngày. Một tuyến vận tải khác từ Vientiane đến Côn Minh chỉ mất khoảng 26 giờ, sau đó trái cây có thể tiếp tục đến các thành phố lớn của Trung Quốc trong khoảng hai ngày.
Chuỗi lạnh được duy trì từ container lạnh, điểm bốc dỡ kiểm soát nhiệt độ đến phương tiện giao hàng lạnh giúp giảm hao hụt và rút ngắn thời gian vận chuyển.
Khi logistics ngày càng hiệu quả, lợi thế khoảng cách địa lý của Việt Nam cũng dần giảm.
Đây là vấn đề mà ngành sầu riêng Việt Nam cần đặc biệt lưu ý trong những năm tới.
Thêm mã số là cơ hội, nhưng chất lượng mới quyết định giá trị
Việc GACC phê duyệt thêm 567 mã số là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, chính Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết trong số các hồ sơ được đánh giá vẫn có 86 vùng trồng và 83 cơ sở đóng gói cần tiếp tục khắc phục, hoàn thiện trước khi GACC xem xét ở bước tiếp theo.
Điều này cho thấy Trung Quốc không chỉ quan tâm đến số lượng mã số mà ngày càng chú trọng chất lượng, hồ sơ, truy xuất nguồn gốc và việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật trong thực tế.
Vì vậy, giá trị của một mã số không nằm ở con số thống kê, mà nằm ở khả năng biến vùng trồng đó thành nguồn cung ổn định, đồng đều và đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu trong nhiều vụ liên tiếp.
Bài toán của ngành sầu riêng Việt Nam đang thay đổi
Nếu trước đây bài toán lớn nhất là “làm sao bán được sầu riêng sang Trung Quốc?”, thì hiện nay câu hỏi đang dần chuyển thành “làm sao bán được với giá tốt trong một thị trường ngày càng nhiều nguồn cung?”
Đây là sự thay đổi rất quan trọng.
Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất và nhu cầu vẫn rất mạnh. Nhưng lượng nhập khẩu tăng hơn 45% trong 7 tháng, trong khi giá tại thị trường này giảm, cho thấy tăng trưởng sản lượng không nhất thiết đi cùng tăng trưởng giá trị.
Đối với Việt Nam, việc mở rộng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói vẫn rất cần thiết. Nhưng nếu diện tích và sản lượng tiếp tục tăng nhanh trong khi chất lượng không đồng đều, hệ thống bảo quản chưa theo kịp và thị trường xuất khẩu vẫn tập trung quá lớn vào Trung Quốc, nguy cơ được mùa nhưng giá thấp sẽ còn lặp lại.
Hướng đi phù hợp hơn là nâng chất lượng vùng trồng hiện có, kiểm soát chặt dư lượng và truy xuất nguồn gốc, cải thiện tỷ lệ hàng đạt chuẩn xuất khẩu, đầu tư kho lạnh và chế biến sâu, đồng thời mở rộng các thị trường ngoài Trung Quốc.
Nói cách khác, 567 mã số mới mở rộng “cánh cửa” xuất khẩu; nhưng để giá sầu riêng tăng bền vững, Việt Nam cần tạo ra sản phẩm mà thị trường sẵn sàng trả giá cao hơn.
NPK/ Vinagri News
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét