Rào cản thị trường
Ngành nông nghiệp luôn phát triển ổn định trong suy thoái kinh tế (thu hoạch lúa đông xuân 2012-2013 tại tỉnh Hậu Giang).
Ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty TNHH Trung An, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ, cho biết: "Trung An là DN xuất khẩu gạo đến 97% sản lượng, còn lại là tiêu thụ nội địa. Chúng tôi đã hoạt động gần 20 năm, thời gian trước có nhiều thuận lợi trong xuất khẩu gạo, nhưng gần đây phát sinh rất nhiều vấn đề. Về vốn sản xuất thì DN luôn được các ngân hàng quan tâm cho vay, lãi suất có cao so với các nước trên thế giới, nhưng mức lãi suất đã giảm hiện tại là chấp nhận được. Các DN không thiếu vốn sản xuất mà chỉ thiếu thị trường tiêu thụ. DN ngành gạo đang có vấn đề và là vấn đề trầm trọng chứ không đơn giản. Doanh số của ngành gạo từ đầu năm đến nay thấp". Năm 2012, Trung An đạt doanh số 1.450 tỉ đồng, năm 2013 phấn đấu đạt xấp xỉ mức này, nhưng ông Bình cho rằng nó thật sự quá khó. Từ đầu năm 2013 đến giờ, công ty xuất chưa được 10.000 tấn gạo thường, còn gạo thơm cũng sụt giảm nghiêm trọng. "Gạo Việt Nam rất ngon, mới, nhưng giá bán không cao thì hoàn toàn vô lý. Bộ NN&PTNT có chủ trương rất đúng trong việc khuyến khích nông dân trồng lúa chất lượng cao, nhưng chúng ta bán không được thì cần phải xem lại chính sách cho ngành nông nghiệp, không thể để tự phát nữa"- ông Bình bức xúc.
Ngành nông nghiệp ĐBSCL đã tạo ra công ăn việc làm, thu nhập cho phần đông dân cư của vùng. Song, cơ cấu vốn đầu tư từ ngân sách cho nông nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển và liên kết xây dựng các mô hình nông nghiệp tiên tiến. Dẫu biết rằng DN là mắt xích quan trọng trong chuỗi liên kết, nhưng suy cho cùng thì việc có quy hoạch căn cơ, định hướng dài hơi thì mới giải quyết tốt vai trò tham gia điều tiết thị trường của DN. Thời gian qua, xuất khẩu gạo của Việt Nam luôn đứng ở vị trí nhất, nhì thế giới về sản lượng, nhưng giá trị thấp, do phần lớn lượng gạo bán ra là gạo phẩm cấp thấp 15-25% tấm; còn gạo cấp cao 2%, 5% tấm không nhiều. Bởi muốn đi vào những thị trường cao cấp, gạo Việt Nam phải vượt qua hàng trăm tiêu chí, chẳng hạn thị trường Nhật Bản, DN phải vượt qua hơn 500 tiêu chí, thị trường Hàn Quốc cũng trên 100 tiêu chí… Trong khi đó, máy test các tiêu chí thì máy trong nước không đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nhà nhập khẩu, DN phải gởi mẫu sang Thái Lan tốn kém nhiều chi phí.
Đó là chuyện của ngành gạo, ngành thủy sản mấy năm gần đây cũng đầy sóng gió. Ông Nguyễn Hữu Thanh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Thực phẩm xuất khẩu Nam Hải (Khu công nghiệp Trà Nóc, TP Cần Thơ) đi thẳng vào vấn đề: "Khó khăn của DN thủy sản không ở vốn sản xuất mà đầu ra thị trường nước ngoài: Mỹ thì kiện chống bán phá giá, thị trường Nhật thì đồng yên mất giá, người dân Nhật phải trả nhiều tiền hơn để mua tôm từ Việt Nam, nên họ rất cân nhắc. Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu tôm của Nam Hải đạt 55 triệu USD, năm 2013 kế hoạch 73 triệu USD có thể thực hiện được". Theo ông Thanh, tôm xuất khẩu hiện nay vấp phải rào cản Ethoxyquin của Nhật Bản, trong khi đây là thị trường nhập khẩu chính của DN. Nông dân Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) rất giỏi và có nhiều kinh nghiệm trong kiểm soát dịch bệnh, nhưng vấn đề hiện tại là nhiều hộ không còn khả năng tái đầu tư, do tôm chết liên tục nhiều năm qua, khiến nông dân lỗ vốn, ngân hàng lại không giải ngân. Do vậy, cần đầu tư căn cơ cho nông nghiệp để giúp nông dân và DN vượt qua các rào cản kỹ thuật từ các nước nhập khẩu.
Đầu tư căn cơ cho đầu vào
Hiện phần lớn DN hoạt động tại ĐBSCL tập trung ở lĩnh vực chế biến, xuất khẩu nông lâm- thủy sản, sản phẩm nông sản là đầu vào của DN, nhưng thời gian qua "đầu vào" chưa được đầu tư bài bản, khiến cả nông dân và DN rơi vào tình cảnh khó khi các nước nhập khẩu thay đổi chính sách, dựng lên rào cản thương mại, kỹ thuật. Thời gian qua, rất nhiều chính sách, chủ trương từ Trung ương đã được ban hành để đưa nền nông nghiệp tiến dần đến công nghiệp hóa nông nghiệp; song khi thực thi lại chưa sát thực tế, phải điều chỉnh cho phù hợp. Mới đây, tại hội nghị triển khai các giải pháp tiền tệ ngân hàng nhằm thúc đẩy, hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn TP Cần Thơ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình đưa ra nhận định: "Chính phủ đã có chủ trương đảm bảo cho nông dân trồng lúa có lãi 30%, nhưng đầu tư, quy hoạch ngành nông nghiệp còn hạn chế làm hạn chế việc tiếp cận vốn của nông dân. Bảo hiểm nông nghiệp chưa thực hiện đồng bộ tại nhiều địa phương cũng làm vuột cơ hội của nông dân khi sản xuất gặp vấn đề. Tuy nhiên, thời gian gần đây, các lĩnh vực nông nghiệp- nông thôn luôn được các ngân hàng ưu tiên cho vay và chủ trương này sẽ được NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng đẩy mạnh thời gian tới".
Các chuyên gia và DN đều cho rằng cần đầu tư căn cơ cho sản xuất nông nghiệp, vì nông dân có làm ra sản phẩm tốt, DN sẽ chế biến ra sản phẩm đạt chuẩn cao, giá bán cao để nâng tầm sản phẩm trên thị trường quốc tế. Ông Nguyễn Hữu Thanh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Thực phẩm xuất khẩu Nam Hải, đề xuất: "NHNN có thể chỉ đạo các ngân hàng thương mại tại ĐBSCL đầu tư cho nông dân các tỉnh nuôi tôm. Năm ngoái, tôm chết hàng loạt khiến người nuôi tôm đuối sức, giờ không có tiền tái đầu tư nữa, tài sản thế chấp để vay vốn đã kẹt hết trong ngân hàng. Nếu người nuôi tôm không được khoanh nợ, đầu tư vốn cho vụ tôm 2013 thì DN cũng lâm vào cảnh khó nếu có nhiều đơn đặt hàng". Theo các DN ngành tôm ĐBSCL, trong tình cảnh thiếu nguyên liệu chế biến, buộc phải nhập tôm nguyên liệu từ Ấn Độ, Thái Lan, Bangladesh… nhưng điều này DN không muốn vì sẽ đẩy giá thành sản xuất lên, ảnh hưởng đến lợi nhuận của DN.
Ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty TNHH Trung An cho rằng: mô hình cánh đồng mẫu lớn (CĐML) đang triển khai tại ĐBSCL và trên cả nước tốt cho cả DN và nông dân khi tham gia mô hình. DN ký hợp đồng thương mại bán gạo với giá cao cũng từ cánh đồng này mang lại. "DN mong muốn các ngân hàng thay vì cho DN vay mua lúa tạm trữ lúa gạo mỗi mùa vụ có thể chuyển hình thức cho DN vay dài hơi hơn để đầu tư vào CĐML. Bởi tạm trữ chỉ giải quyết bài toán nhất thời, đầu tư đồng bộ, khép kín từ CĐML, DN có sản lượng chắc chắn trong tay, hạt gạo tốt sẽ giúp DN có được hợp đồng tốt"- ông Bình nói. Cơ giới hóa, công nghiệp hóa ngành nông nghiệp là con đường phát triển bền vững. Song, giải quyết bài toán này cần sự hợp lực của các ngành liên quan và sự đồng thuận của người dân.
Bài, ảnh: Gia Bảo/ Báo Cần Thơ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét